احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
879
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
بيمارى بيشتر در مزاجهاى صفراوى و دموى ديده مىشود . براى درمان آن اگر از غلبهى خون باشد ، با انجام فصد يا حجامت و خون كم كردن و اگر از زيادى صفرا باشد ، پاكسازى آن اساس اصلى درمان است . چه از اثر غلبهى خون و چه از غلبهى صفرا باشد براى پاكسازى آن بايد ( به قسمت اخلاط اربعه در همين كتاب مراجعه شود ) ، پس از خونگيرى و پاكسازى خلط غالب بايد انار ترش را با پوست و دانههايش ( انار كامل ) قطعهقطعه كرده و در سركه بپزيد ، بعد آنها را له كرده و روى قطعهاى پارچهى تميز بماليد و روى آن بگذاريد و روزى دو مرتبه عوض كنيد . رشگك رشگك يك نوع بيمارى زيرجلدى است كه در كودكان ظهور مىكند و خارش زياد دارد و گاهى در اثر خارش زياد زخم مىشود و دانههاى آن به قدرى ريز هستند كه به چشم ديده نمىشوند ، اگر در اشخاص بزرگسال بروز كند ، به قدرى آزار و اذيت مىدهد كه بايد ماهوت پاككن ريز و زبر كه مخصوص گردگيرى لباس است و مانند آن را ، براى خاراندن و تسكين خارش به كار برد . بهتر است بدانيد كه اين بيمارى و همچنين تمامى دملها و امراض زيرجلدى از قبيل : جوش غرور ، ككومك و دملهاى مختلف و خارش بدن و عوارضات آنها همه در اثر كثافات خون مىباشند . اولين اقدام براى درمان تمامى آنها تصفيهى خون است و پس از آن بايد معده را از اخلاط و كثافات تخليه كرد تا از فشار و پيشرفت امراض جلوگيرى به عمل آيد ، سپس به معالجات مختلف پرداخت . بيمار مبتلا به رشكگ نبايد تخممرغ ، بادمجان ، گوجهفرنگى ، انواع فلفل ، ادويهجات ، نمك ، سركه ، دنبه ، چربىجات و شيرينىهاى قنادى را ميل كند . اگر بيمار طفل شيرخوار بود ، مادرش ضمن پرهيز از خوراكىهاى فوق الذكر بايد مبردات و خوراكىها و غذاهايى كه طبيعت آنها خنك است مانند : شيرخشت ، عناب ، آبليمو ، خيار ، هندوانه ، كاهو ، هلو و غيره و همچنين مايعاتى كه حجم ادرار را افزايش مىدهند زياد مصرف كند تا در شير او اثر كرده و طفل از بيمارى رهايى يابد . براى درمان آن نيز بايد مقدارى نيل را در آب جوش حل كنيد و آنقدر به هم بزنيد تا كف ايجاد شود و آن كفها را با دم قاشق يا تيغهى چاقو جمع كنيد و بر پوست بماليد و اين عمل را روزى هفت تا ده مرتبه تكرار كنيد . * مقدارى جوششيرين را با ماست مخلوط كنيد و روزى سه مرتبه بماليد . * مقدارى كافور رسمى را با شير دختر ( شير بانويى كه طفل دختر شير مىدهد ) مخلوط كنيد و بماليد . * گل سرشور ، گل ارمنى ، گل تباشير و گل برز را به نسبت مساوى نرم بساييد و با شير بانويى كه طفل دختر زاييده است و يا شير گاو مخلوط كنيد و بماليد . * تخم كاسنى ، تخم كاهو ، تخم خيار سبز ، تخم خيار چنبر ، تخم گشنيز ، تخم خرفه ، تخم خشخاش و بالنگو از هركدام 20 گرم را بجوشانيد و آب صاف كردهى آن را در طول روز به مرور بنوشيد . * تخم خيار چنبر ، تخم خيار سبز ، تخم كاهو ، تخم كاسنى ، تخم خشخاش ، بالنگو ، گل بنفشه ، گل پنيرك ، گل نيلوفر ، تاجريزى ، كاكنج ، پوست هليلهى زرد ، ريوند چينى ، ثنا مكى ، گل محمدى ، شاهتره و مخلصه را به نسبت مساوى مخلوط كنيد ، بعد نرم بساييد و صبح ، ظهر و شب ، هر مرتبه يك قاشق شربتخورى از آن را در دهان بريزيد و با كمى آب ميل كنيد و يا با آب سرد و شكر مخلوط كرده ، بخوريد ، ( اين نسخه مخصوص بزرگسالان است ) . ضمنا خوردن آب آلو و آب خيساندهى برگهى هلو نيز بسيار مفيد خواهد بود .